Đăng ký nhận tin từ Danangbest.com, cơ hội nhận quyền lợi giảm giá riêng biệt.
Bên cạnh những ngôi nhà cổ trầm mặc và hội quán người Hoa rực rỡ, phố cổ Hội An còn lưu giữ hệ thống chùa chiền đa dạng với kiến trúc độc đáo, mang dấu ấn sự giao thoa giữa Phật giáo Việt Nam, tín ngưỡng Đạo giáo Trung Hoa và văn hóa Nhật Bản. Qua nhiều lần khảo sát tại các ngôi chùa cổ, dễ dàng cảm nhận được không khí trang nghiêm, hương khói nghi ngút và sự thanh tịnh hiếm có giữa lòng phố cổ sầm uất – nơi tâm linh không chỉ là nơi cầu nguyện mà còn là không gian văn hóa, là minh chứng cho lịch sử thương cảng đa sắc tộc Faifo xưa.
Chùa Hội An là một phần quan trọng tạo nên bản sắc tâm linh của phố cổ – Di sản Văn hóa Thế giới được UNESCO công nhận năm 1999. Trải qua hơn 400 năm hình thành và phát triển, hệ thống chùa ở Hội An không chỉ phản ánh đời sống tín ngưỡng mà còn thể hiện sự giao thoa văn hóa Việt – Hoa – Nhật độc đáo tại thương cảng Faifo xưa. Từ Chùa Cầu với kiến trúc Nhật Bản, Miếu Quan Công của cộng đồng Hoa, đến các chùa Phật giáo Việt Nam thanh tịnh – mỗi ngôi chùa cổ Hội An đều mang câu chuyện riêng về lịch sử, nghệ thuật và tâm linh.
Chùa Hội An có lịch sử hình thành gắn liền với sự phát triển của thương cảng Faifo từ thế kỷ 16-17. Không giống nhiều ngôi chùa truyền thống ở Việt Nam được xây dựng bởi triều đình hoặc cộng đồng làng xã, các chùa ở Hội An phần lớn do cộng đồng thương nhân xây dựng – từ thương nhân Nhật Bản (Chùa Cầu), thương nhân Trung Hoa (Miếu Quan Công), đến các gia tộc Việt Nam giàu có (Chùa Phước Lâm, Chùa Cổ Minh Hương).
Theo tài liệu lưu trữ tại Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di sản Văn hóa Hội An, thời kỳ hoàng kim của Hội An (thế kỷ 17-18) chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của các công trình tôn giáo. Các thương nhân xa xứ xây dựng chùa miếu không chỉ để thờ cúng thần linh quê hương mà còn để cầu mong sự bình an, thuận buồm xuôi gió trong hành trình buôn bán đường biển đầy hiểm nguy. Điều này tạo nên sự đa dạng độc đáo cho chùa chiền Hội An mà không nơi nào có được.
Một đặc điểm nổi bật của hệ thống chùa Hội An là sự đa dạng và giao thoa tín ngưỡng. Đây chính là điểm khác biệt giữa các chùa cổ Hội An với những ngôi chùa truyền thống khác ở Việt Nam:
Phật giáo Việt Nam: Các chùa như Chùa Phước Lâm, Chùa Cổ Minh Hương thờ Phật Thích Ca, Phật Bà Quan Âm, theo truyền thống Phật giáo Bắc tông Việt Nam với không gian thanh tịnh, nghi lễ trang nghiêm.
Tín ngưỡng Đạo giáo & dân gian Trung Hoa: Các miếu thờ Quan Công (Quan Thánh Đế Quân), Thiên Hậu Thánh Mẫu, Thần Tài – thần linh được thương nhân Hoa kính trọng, cầu mong sự may mắn trong kinh doanh.
Tín ngưỡng Thần đạo Nhật Bản: Chùa Cầu (Lai Viễn Kiều) vừa thờ Phật vừa thờ Bắc Đế Trấn Vũ theo phong tục Nhật Bản, thể hiện niềm tin vào việc trấn yểm thủy quái bảo vệ thương thuyền.
Tín ngưỡng hỗn hợp: Nhiều ngôi chùa nổi tiếng Hội An có hiện tượng "tam giáo đồng nguyên" (Phật – Đạo – Nho cùng tồn tại), thể hiện tinh thần dung hòa tôn giáo đặc trưng của văn hóa Á Đông tại thương cảng quốc tế.
? Phân Biệt "Chùa" Và "Miếu" Ở Hội An
Tại Hội An, từ "chùa" được sử dụng rộng rãi cho nhiều loại công trình tôn giáo khác nhau, gây nhầm lẫn cho du khách. Về mặt tôn giáo học: Chùa thờ Phật (Phật giáo), Miếu thờ thần thánh/người có công (Đạo giáo, tín ngưỡng dân gian), Đền thờ vua chúa/tổ tiên dân tộc. Tuy nhiên, người dân địa phương thường gọi chung là "chùa" theo thói quen. Ví dụ: "Chùa Cầu" thực ra là cầu có miếu thờ Bắc Đế, "Chùa Ông" là miếu thờ Quan Công. Ngoài ra, Chùa Tam Quan Bà Mụ cũng là công trình tín ngưỡng đặc biệt mang dấu ấn kiến trúc cổ kính giữa lòng phố Hội. Chỉ Chùa Phước Lâm, Chùa Cổ Minh Hương là chùa Phật giáo thuần túy.
Điểm đặc sắc nhất của kiến trúc chùa cổ Hội An là sự pha trộn hài hòa nhiều phong cách kiến trúc Đông Nam Á. Các ngôi chùa tại Hội An không theo một khuôn mẫu duy nhất mà là sự kết hợp tinh tế giữa ba nền văn hóa:
Nền tảng Việt Nam: Bố cục "tiền đường – hậu cung", mái cong vút, hệ thống cột gỗ, sân trong thoáng đãng theo truyền thống kiến trúc chùa Việt. Điều này tạo nên sự quen thuộc nhưng vẫn mang đậm bản sắc riêng cho các chùa Hội An.
Ảnh hưởng Trung Hoa: Mái ngói âm dương, rồng phượng trang trí, câu đối chữ Hán, hệ thống lư hương đồng, nghệ thuật khảm sành sứ nhiều màu sắc. Những chi tiết này phản ánh sự hiện diện mạnh mẽ của cộng đồng Hoa tại Hội An.
Dấu ấn Nhật Bản: Kết cấu mái chồng diêm, cầu gỗ cong, đường nét tối giản, sự tinh tế trong chi tiết (đặc biệt tại Chùa Cầu – biểu tượng của kiến trúc Nhật Bản tại Việt Nam).
Vật liệu địa phương: Gỗ lim, gỗ mít, gỗ tếch từ Quảng Nam; ngói Thanh Hà; đá ong từ Ngũ Hành Sơn – tất cả được kết hợp khéo léo tạo nên công trình bền vững qua thời gian. Sự hòa quyện này làm cho chùa Hội An trở thành mô hình kiến trúc độc đáo không thể tìm thấy ở nơi nào khác.
Chạm khắc gỗ: Các ngôi chùa Hội An nổi bật với nghệ thuật chạm khắc gỗ bậc thầy – từ các nghệ nhân làng Kim Bồng. Cột, xà, đòn tay, bàn thờ đều được chạm hình rồng, phượng, hoa sen, bát bảo, cảnh Phật giáo, truyện Tam Quốc với đường nét tinh xảo, sống động.
Điêu khắc đá: Cặp sư tử đá canh cổng, rồng đá trên mái, bia đá khắc văn bia chữ Hán thể hiện trình độ điêu khắc đá cao của nghệ nhân Việt Nam dưới ảnh hưởng nghệ thuật Trung Hoa.
Khảm sành sứ: Kỹ thuật khảm mảnh gốm sứ nhiều màu tạo hình rồng, phượng, hoa lá trên mái, tường – đặc trưng của kiến trúc Nam Bộ Trung Quốc – được áp dụng tinh tế tại nhiều ngôi chùa.
Hoành phi và câu đối: Hầu hết các chùa đều có hoành phi (bảng ngang) và câu đối (liễn đối) viết chữ Hán, thể hiện triết lý Phật giáo, Đạo giáo hoặc lời cầu phúc. Đây là điểm nhấn văn hóa quan trọng tại các chùa cổ Hội An.
Các ngôi chùa ở Hội An thường có bố cục điển hình theo nguyên tắc "tiền đường – hậu cung" với các không gian rõ ràng:
Tam quan – Cổng tam quan (ba cổng) là ranh giới giữa thế giới trần tục và không gian tâm linh, thường có câu đối, hoành phi, đôi sư tử đá canh giữ.
Tiền đường – Không gian đầu tiên sau tam quan, nơi tiếp khách, có bàn hương, tượng Phật Di Lặc hoặc Hộ pháp đón tiếp.
Sân giữa (thiên tỉnh) – Khoảng không thoáng đãng, có cây xanh, tháp đá, giếng, bể sen, tạo sự thông thoáng và kết nối giữa trời đất, mang đến cảm giác thanh tịnh cho người đến tham quan chùa Hội An.
Chánh điện – Gian thờ chính, nơi đặt bàn thờ Phật hoặc thần chủ, trang trí long trọng nhất với lư hương lớn, đèn thờ, tượng thờ bằng gỗ hoặc đồng.
Hậu cung – Gian sau cùng, thường thờ Tổ sư, Thần linh phụ, hoặc là nơi ở của sư trụ trì.
Các ngôi chùa nổi tiếng Hội An không chỉ là nơi thờ cúng cá nhân mà còn là trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng của cộng đồng. Vào các ngày rằm, mồng một, lễ Phật đản, Tết Nguyên Đán, người dân địa phương tập trung về chùa dâng hương, cầu an, tham gia các nghi lễ truyền thống.
Theo ghi nhận thực tế, nhiều chùa cổ Hội An vẫn duy trì hoạt động tu hành thường xuyên với sư trụ trì và phật tử sinh hoạt đều đặn. Âm thanh kinh kệ vào buổi sáng sớm, hương khói nghi ngút từ lư hương lớn, tiếng chuông chùa vang vọng – tất cả tạo nên bầu không khí tâm linh đặc biệt giữa lòng phố cổ.
Hệ thống chùa Hội An là một phần quan trọng trong hồ sơ di sản văn hóa thế giới Hội An mà UNESCO công nhận năm 1999. Theo đánh giá của UNESCO, các công trình tôn giáo tại Hội An thể hiện "sự tổng hòa văn hóa độc đáo giữa Việt Nam, Trung Hoa và Nhật Bản trong bối cảnh thương cảng quốc tế".
Đặc biệt, Chùa Cầu được UNESCO đánh giá là "kiệt tác kiến trúc độc nhất vô nhị" – công trình duy nhất trên thế giới kết hợp chức năng giao thông (cầu nối) và tôn giáo (miếu thờ) một cách hoàn hảo. Đây là niềm tự hào của chùa Hội An nói riêng và di sản Việt Nam nói chung.
Các ngôi chùa cổ Hội An đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn nghệ thuật truyền thống:
Hội An hiện còn bảo tồn nhiều ngôi chùa cổ, mỗi ngôi mang dấu ấn riêng về kiến trúc, lịch sử và giá trị tâm linh. Dưới đây là danh sách các chùa ở Hội An đáng tham quan nhất:
| Chùa/Miếu | Loại Hình | Năm Xây | Thờ Chính | Đặc Điểm Nổi Bật |
|---|---|---|---|---|
| Chùa Cầu | Miếu + Cầu | 1593 | Bắc Đế Trấn Vũ | Biểu tượng Hội An, kiến trúc Nhật Bản |
| Miếu Quan Công | Miếu Đạo giáo | Thế kỷ 17 | Quan Công | Nghệ thuật chạm gỗ đỉnh cao |
| Chùa Phước Lâm | Chùa Phật giáo | 1454 | Phật Thích Ca | Chùa cổ nhất, kiến trúc Việt |
| Chùa Cổ Minh Hương | Chùa Phật giáo | 1823 | Phật Thích Ca | Kiến trúc Việt-Hoa, yên tĩnh |
| Miếu Quan Âm | Miếu | Thế kỷ 17 | Quan Thế Âm | Gần sông, không gian thanh tịnh |
Chùa Cầu không chỉ là công trình tôn giáo mà còn là biểu tượng nổi tiếng nhất của Hội An. Được xây dựng năm 1593 bởi cộng đồng thương nhân Nhật Bản, Chùa Cầu là cây cầu gỗ có mái che độc đáo, bên trong có miếu nhỏ thờ Bắc Đế Trấn Vũ (thần trấn yểm thủy quái). Kiến trúc kết hợp tinh tế giữa phong cách Nhật Bản (mái cong, kết cấu gỗ tối giản) và Việt Nam (mái ngói âm dương, hệ thống thoát nước).
Khi tham quan Chùa Cầu Hội An, du khách sẽ thấy hai bức tượng khỉ và chó canh hai đầu cầu – theo truyền thuyết, công trình bắt đầu xây vào năm Thân (khỉ) và hoàn thành vào năm Tuất (chó). Đây là ngôi chùa mang tính biểu tượng nhất trong hệ thống chùa Hội An.
Miếu Quan Công (Chùa Ông) được xây dựng vào thế kỷ 17 bởi cộng đồng người Hoa để thờ Quan Công (Quan Vũ) – vị tướng trong Tam Quốc, tượng trưng cho trung nghĩa và uy dũng. Miếu có kiến trúc Trung Hoa thuần túy với nghệ thuật chạm khắc gỗ đỉnh cao, tượng Quan Công oai phong, hệ thống hoành phi chữ Hán tinh xảo. Đây là nơi thương nhân cầu nguyện trước khi ra khơi hoặc ký hợp đồng lớn.
Đặc điểm nổi bật của Chùa Ông Hội An là hệ thống cột gỗ khổng lồ được chạm khắc rồng phượng cuộn quít, bàn thờ Quan Công uy nghiêm với áo bào đỏ, râu dài, tay cầm đao Thanh Long. Không gian miếu luôn thoang thoảng mùi hương trầm, tạo cảm giác trang nghiêm, linh thiêng.
Chùa Phước Lâm là ngôi chùa Phật giáo Hội An cổ nhất, được xây dựng năm 1454 theo kiến trúc chùa Việt truyền thống. Chùa thờ Phật Thích Ca, có không gian thanh tịnh với sân rộng, cây đa cổ thụ hàng trăm tuổi, tháp chuông cổ kính. Chùa vẫn duy trì sinh hoạt tu hành đều đặn với tăng ni trụ trì và phật tử địa phương.
Điểm đặc biệt của Chùa Phước Lâm Hội An là không gian yên tĩnh, tách biệt với sự ồn ào của phố cổ. Du khách có thể ngồi dưới bóng cây đa cổ thụ, lắng nghe tiếng kinh kệ vọng ra từ chánh điện, cảm nhận sự thanh tịnh đúng nghĩa của một ngôi chùa Phật giáo.
Chùa Cổ Minh Hương được xây dựng năm 1823 bởi cộng đồng người Minh Hương (người Hoa thế hệ thứ hai, ba sinh ra tại Việt Nam, đã hội nhập văn hóa Việt). Chùa có kiến trúc pha trộn Việt-Hoa, thờ Phật Thích Ca và các vị Bồ Tát. Không gian yên tĩnh, ít du khách, phù hợp cho những ai tìm kiếm sự thanh tịnh.
Khi tham quan các chùa Hội An, nhiều du khách đánh giá Chùa Cổ Minh Hương là nơi yên tĩnh nhất, ít bị thương mại hóa nhất. Đây là lựa chọn lý tưởng nếu bạn muốn trải nghiệm không gian tâm linh chân thực.
Miếu Quan Âm (Chùa Bà) nằm gần bờ sông Hoài, miếu thờ Quan Thế Âm Bồ Tát (Phật Bà Quan Âm), được người dân địa phương kính trọng như vị thần ban phước lành, cứu khổ cứu nàn. Kiến trúc nhỏ gọn nhưng tinh tế, không gian thanh tịnh với âm thanh nước chảy từ sông tạo cảm giác an bình.
Du khách có thể kết hợp tham quan Chùa Tam Quan Bà Mụ và Miếu Quan Âm trong cùng một tuyến, cả hai đều nằm gần nhau và mang đậm nét tín ngưỡng dân gian của chùa chiền Hội An.
Du khách có thể tham quan thêm Chùa Chúc Thánh Hội An – một trong những trung tâm Phật giáo lâu đời của Quảng Nam với kiến trúc độc đáo và không gian thanh tịnh. Chùa có cấu trúc ba gian với hệ thống cột gỗ lớn, mái cong vút đặc trưng, và bầu không khí tâm linh sâu lắng.
Giờ trong ngày: Buổi sáng sớm (6:00-8:00) là thời điểm lý tưởng nhất để tham quan các ngôi chùa Hội An. Lúc này có thể chứng kiến tăng ni tụng kinh buổi sáng, người dân đến dâng hương, không khí thanh tịnh nhất và ánh sáng đẹp. Buổi chiều sau 16:00 cũng thích hợp, khi nắng đã bớt gắt.
Ngày đặc biệt: Để trải nghiệm không khí tâm linh đặc sắc tại chùa Hội An, nên đến vào:
Các ngôi chùa ở Hội An nằm rải rác trong khu phố cổ, nên kết hợp hợp lý để tối ưu thời gian:
Tuyến 1 – Tâm linh & Kiến trúc (3-4 giờ):
Chùa Cầu → Miếu Quan Công (400m) → Hội quán Phước Kiến → Miếu Quan Âm
Tuyến 2 – Chùa Phật giáo (nửa ngày):
Chùa Phước Lâm → Chùa Cổ Minh Hương → Nhà cổ Tấn Ký → Bờ sông Hoài
Tuyến 3 – Khám phá toàn diện (cả ngày):
Chùa Cầu → Miếu Quan Công → Chùa Phước Lâm → Chùa Chúc Thánh → Chùa Cổ Minh Hương → Chùa Tam Quan Bà Mụ
Chùa Cầu: Nằm trong vé tham quan phố cổ (120.000 VNĐ/người) cho 5 điểm tham quan. Đây là điểm bắt buộc phải có vé khi tham quan chùa Hội An.
Các chùa khác: Hầu hết miễn phí vào cửa, chỉ khuyến khích công đức tự nguyện. Giá hương dâng cúng khoảng 10.000-20.000 VNĐ/bó.
Lưu ý: Một số ngôi chùa cổ Hội An có thể đóng cửa vào giờ nghỉ trưa (11:30-14:00) hoặc trong các nghi lễ riêng tư. Nên liên hệ trước hoặc tham khảo thời gian mở cửa.
Để thể hiện sự tôn trọng đối với các chùa ở Hội An, du khách cần lưu ý:
Trang phục:
Hành vi:
Dâng hương:
Chụp ảnh:
Chùa Hội An không chỉ là công trình kiến trúc nghệ thuật mà còn là không gian tâm linh sâu sắc, nơi lưu giữ những giá trị văn hóa tôn giáo đa dạng của thương cảng quốc tế xưa. Từ Chùa Cầu với kiến trúc Nhật Bản độc đáo, Miếu Quan Công với tín ngưỡng Đạo giáo Trung Hoa, đến các chùa Phật giáo Việt Nam thanh tịnh – tất cả tạo nên một bức tranh văn hóa tâm linh phong phú và độc đáo.
Khi ghé thăm các ngôi chùa cổ Hội An, du khách không chỉ chiêm ngưỡng kiến trúc tinh xảo mà còn được trải nghiệm không khí tâm linh thanh tịnh, tìm hiểu về lịch sử tôn giáo đa sắc thái và cảm nhận tinh thần dung hòa văn hóa đặc trưng của Hội An – Di sản Văn hóa Thế giới. Mỗi ngôi chùa Hội An là một câu chuyện riêng về lịch sử, tín ngưỡng và con người nơi đây.
Dù bạn là người đam mê kiến trúc, tìm kiếm trải nghiệm tâm linh, hay đơn giản chỉ muốn khám phá văn hóa địa phương, hệ thống chùa Hội An luôn sẵn sàng đón chào với những giá trị văn hóa độc đáo và không gian thanh tịnh giữa lòng phố cổ sôi động.
Tổng bình luận: 0 👇 Lướt ở dưới để xem
